Inteligentna igła

czwartek, 20.07.2017
Inteligentna igła

Szaro-biały, o nieco twardej konsystencji, wyżłobionej powierzchni, z licznymi zakrętami i bruzdami, otoczony bogatą siatką fioletowo-sinych naczyń… Tak wyglądał ludzki mózg, który trzymałam w rękach, będąc studentką medycyny. W moich dłoniach  spoczywała  przez chwilę duża, około dwukilogramowa masa, w której- jak się później okazało- tkwi niezliczona ilość mikroskopijnych ośrodków, odpowiedzialnych za ważne, życiowe funkcje, takie jak myślenie i istnienie.

Przez wiele wieków nie wiązano z mózgiem istotnych funkcji organizmu ludzkiego. W starożytności sądzono, że pod czaszką nie ma niczego nadzwyczajnego, a główna siedziba umysłu znajduje się w sercu. W V wieku p. n. e. Alkmeon z Krotonu postawił tezę, że właśnie w mózgu toczą się procesy dowodzenia organizmem i rodzą się myśli ludzkie. Teza Alkmeona została udowodniona znacznie później, bo dopiero w XIX wieku. Choć od czasów starożytności minęło dużo czasu, nasza wiedza na temat mózgu niewątpliwe się poszerzyła, jednak  na  tle  innych  narządów  mózg  pozostaje  nadal  jednym  z  bardziej  tajemniczych narządów.

Przez tę tajemniczość i pozorną niedostępność, wiele czasu trwało, aby ktoś ośmielił się zajrzeć pod sklepienie czaszki. Myślano bowiem, że otwarcie czaszki wiąże się nieuchronną śmiercią człowieka. Dlatego też początki neurochirurgii zawdzięczamy głównie potyczkom wojennym, w czasie których żołnierze doznawali rozległych ran głowy. Okazywało się wówczas, że ludzie ci są w stanie przeżyć tego typu urazy. Ponadto, nie wszyscy ranni wojownicy umierali podczas tzw. trepanacji, czyli otwarciu puszki czaszki.

Dzięki pogłębianiu złożonych zależności anatomiczno-morfologicznych w czasie głownie II wojny światowej, z chirurgii ogólnej mogła wyłonić się neurochirurgia. Początkowo zajmowała się kraniotomią, trepanacją czaszki i chorobami kręgosłupa. Jednak z biegiem czasu neurochirurdzy porzucili młotki, dłuta i ręczne wiertarki i większość zabiegów na otwartym mózgu prowadzą za pomocą mikroskopu. W rozwoju świadomości na temat konieczności dbania o precyzję ruchów w tej wąskiej specjalizacji, dużą rolę odegrał wrocławski lekarz Otfried Foester, który początkowo, jako neurolog, udokumentował i stworzył mapę ośrodków nerwowych oraz przypisał im funkcje.

Dziś już wiemy, że mózg wymaga bardzo dużej precyzji ruchów od operującego, gdyż praktycznie każde miejsce w nim zlokalizowane jest dla człowieka życiowo ważne. Operacja neurochirurgiczna przypomina odrobinę chodzenie z zamkniętymi oczami, bowiem wchodzimy skalpelem w przestrzeń, której położenia nie do końca jesteśmy świadomi i tylko kolejne, precyzyjne cięcia są w stanie odsłonić nam rąbka tajemnicy. Mając głównie na uwadze precyzję, naukowcy z Uniwersytetu w Adelajdzie, opracowali nowe narzędzie diagnostyczne, pomocne w mało inwazyjny sposób lokalizować naczynia krwionośne. Jest to niezmiernie ważne podczas operacji mózgu, szczególne w momencie biopsji, gdyż uszkodzenie najdrobniejszego naczynia w tak ciasnej przestrzeni, w której znajduje się mózg, może skutkować śmiercią człowieka.

Urządzenie zawiera niewielką kamerę światłowodową, która wyprzedza nieco swoim położeniem pozycję igły biopsyjnej. Całe urządzenie jest niezwykle cienkie i ma rozmiar ludzkiego włosa. Aby lokalizować naczynia krwionośne, ta inteligenta igła korzysta z podczerwieni. Wszystkie zebrane dane są następnie analizowane przez komputer, który w czasie rzeczywistym „prowadzi” chirurga i ostrzega go przed naczyniem  znajdującym  się  w  pobliżu.  Mimo,  że  igła  ta  jest  tak  mała,     rozpoznaje mikroskopijne naczynia krwionośne. Ten nowy wynalazek medyczny jest w stanie dotrzeć w niemal każdy, niedostępny zakamarek mózgu, nie narażając go na uszkodzenie lub zniszczenie. Jest czymś na miarę wewnątrznarządowego  USG z opcją naczyniową.

W pilotażowym projekcie igła została użyta już u 12 pacjentów, a skutki operacji były zaskakująco dobre. Większe próby kliniczne, planowane na rok 2018, świadczą tylko o tym, że pomysłodawcy bardzo poważnie myślą o zastosowaniu tego precyzyjnego narzędzia w leczeniu chorób ludzkiego mózgu.

×

Zaloguj się

Po zalogowaniu otrzymasz dostęp do pełnej wersji serwisu wraz z wszystkimi dokumentami.

Czy jesteś farmaceutą?

lub

Tak